Sırbistan’da yaklaşık iki yıldır süregelen hükümet karşıtı gösterilerin ardından gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde, öğrenci liderliğindeki muhalefet hareketi galip geldi.
İlk sonuçlara göre oyların yüzde 52,73’ünü elde eden Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in koalisyonunu geride bıraktı.
Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği’nin baskılarına dayanamayabileceğini ve Sırbistan’ın birkaç ay içinde Rusya’ya yaptırım getirebileceğini öne sürdü.
Ancak seçimleri kazanan hareketten gelen ilk açıklamalar, Belgrad’ın Moskova ile olan ilişkilerinde köklü bir değişiklik olmayacağına işaret etti.
RT Balkan’a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi temsilcisi Jovo Bakić, Sırbistan’ın Rusya ile tarihi bağlantılarını koruyacağını belirtti.
Rusya’nın Sırbistan için önemli bir ortak olduğunu vurgulayan Bakić, “Rusya’ya hem büyük bir güç hem de tarihsel açıdan önemli ortağımız ve birçok durumda koruyucumuz olarak saygı duyuyoruz” dedi.
Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği hakkında ise “Bu konuda herhangi bir değişiklik olmayacak” ifadesini kullandı.
AB’NİN YAPTIRIM TALEBİNE RET
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını belirten Bakić, 1990’lı yıllarda Yugoslavya’ya uygulanan sert Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.
Sırbistan’ın Rusya’ya uygulayacağı yaptırımların Moskova üzerinde sınırlı bir etki yaratacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından son derece olumsuz sonuçlar doğuracağını ifade etti.
Sırbistan, AB üyeliği hedefini devam ettirmesine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlara katılmayı reddetmişti.
Seçim kampanyasını ağırlıklı olarak iç reformlar üzerine kuran Öğrenci Listesi ise dış politikadaki tartışmalı konularla ilgili ayrıntılı bir program sunmamıştı.
UKRAYNA’YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR
Reuters’ın bildirdiğine göre, seçimleri kazanan hareketin öncü isimleri yeni hükümetin çatışma bölgelerine silah satışını durduracağını ifade etti.
Buna bağlı olarak, Sırbistan’dan satın aldıkları silah ve mühimmatı daha sonra Ukrayna’ya gönderen Batılı aracılara yapılan satışların da sonlandırılması planlanıyor.
Vučić daha önce Sırbistan’dan mühimmat alan Avrupalı ülkelerin bu ürünleri nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar verebileceğini belirtmişti.
Belgrad yönetimi ise Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki iddiaları reddetmişti.
RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Yeni hükümetin karşılaşacağı önemli konulardan biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak.
Sırbistan’ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü Rusya tarafından karşılanıyor.
Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa’nın büyük kısmına kıyasla çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamaya devam edeceğini bildirmişti.
İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik anlaşması daha sonra 2026 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.
AB ise 2022’de Ukrayna savaşının tırmanmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.
PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELIRSIZLIĞI
Sırbistan’ın enerji alanındaki başka bir sorunu ise ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımlarıdır.
Macar enerji şirketi MOL’un NIS’teki Rus hisselerini satın almak için girişimlerde bulunduğu bildirilmektedir.
Ayrıca NIS’in faaliyetlerini sürdürmesine imkan tanıyan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim’de sona ermesi bekleniyor.
Şirket, ülkede akaryakıt tedarikinde aksama yaşanmaması için muafiyet süresinin yeniden uzatılmasını talep etti.
Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara da değinen Bakić, “Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek için buradayız” şeklinde konuştu.
KREMLİN’DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ
Sırbistan’daki seçim sonuçlarına ilişkin Kremlin’den açıklama yapıldı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın Belgrad ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu ifade etti.
Vučić’in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yaptığı katkılardan övgüyle söz eden Peskov, yeni döneme ilişkin değerlendirmesinde “Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir” dedi.
HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da seçimleri kazanan öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolarla ortaya çıktı.
Facianın ardından hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel gösterilere dönüştü.
Ayaklanmalar yaklaşık iki yıl boyunca sürdü ve öğrenci hareketinin siyasi alanda güç kazanmasına olanak sağladı.
